Jakiś czas temu w jednej z dyskusji zostałem poproszony przez o listę źródeł i badań, które stoją u podstaw mojej argumentacji za redukcją nierówności i jej wpływem na gospodarkę. W końcu miałem chwilę by do tego przysiąść – pomyślałem, że innych też może to zainteresować. Ponieważ prosiło o nią wiele osób indywidualnie, pomyślałem, że można z tego po prostu zrobić wpis na bloga :)

Lista poniżej, ja tylko odniosę się do padającego czasem w tych kwestiach pytania p.t. „a czemu mnie tego nie uczyli na ekonomii”. Cóż, są tu dwie kwestie. Po pierwsze – rozmawiałem na ten temat ze znajomym ekonomistą i on powiedział, że jego uczyli, ale bez problemu może sobie wyobrazić ludzi, których tego nie uczyli, bo wybrali inną specjalizację – ba, zna ludzi którzy przeszli przez ekonomię nie umiejąc liczyć. Po drugie i istotniejsze – to są w dużej mierze nowe nurty w ekonomii. Zaczęły się pojawiać na przelomie XX/XXI wieku, „wybuchły” do popularnej świadomości po kryzysie w 2008. Mamy tu więc klasyczną zmianę paradygmatu – „starzy” trzymają się tego, co znają, „młodzi” (w cudzysłowie, mowa o 40-50 latkach) wchodzą ochoczo w ten nurt i dostrzegają jego siłę. Jeśli więc ktoś kończył studia przed, powiedzmy, 2010 to szanse, że się z tym spotkał były jeszcze mniejsze. Tylko co z tego, skoro już w 2012 stało się to podstawową kwestią którą rozważają takie instytucje jak MFW czy BŚ?

Wiem, że materiał zawarty poniżej to kawał czytania, jeśli macie wybrać z tego część, wybrałbym raporty MFW + „Źli Samarytanie”. A dla tych, dla których i tak to tl;dr („za długię:nie czytam”) cóż, krótkie podsumowanie na samym końcu.


Austerity The History of a Dangerous Idea

https://global.oup.com/academic/product/austerity-9780199389445?cc=pl&lang=en

Historia polityki oszczędności wraz z jej ideologiczno-religijnymi uwarunkowaniami


New Structural Economics : A Framework for Rethinking Development

https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/19919

Głowny ekonomista i wiceprezes Banku Światowego, o tym, że kraje rozwijające się potrzebują wsparcia państwa do skutecznej rywalizacji na globalnych rynkach, przynajmniej do pewnego poziomu rozwoju.


One Economics, Many Recipes: Globalization, Institutions, and Economic Growth

https://drodrik.scholar.harvard.edu/publications/one-economics-many-recipes-globalization-institutions-and-economic-growth

Książka, która wyprzedziła kryzys i analizowała jak wzorce neoliberalne w gospodarce w wielu krajach dawały efekty odwrotne od zamierzanych. Zamiast tego biedne kraje powinny skupić swoją politykę nie na naśladowaniu innych krajów, a na skupieniu na swoich konkretnych ograniczeniach i możliwościach.


World Economic Outlook (WEO) Coping with High Debt and Sluggish Growth

https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/

Analiza IMF n.t. skuteczności polityki oszczędności, która wskazuje, że strategia ta była samobójcza. W sytuacji stagnacji gospodarczej cięcie wydatków państwa pogłębia stagnację, a skuteczną strategią jest podtrzymanie lub wręcz podniesienie wydatków państwa jako metoda na nakręcenie gospodarki.


Redistribution, Inequality, and Growth

http://www.gsdrc.org/document-library/redistribution-inequality-and-growth/

Analiza IMF pokazująca, że niskie nierówności przekładają się na szybszy wzrost gospodaczy, a redystrybucja sprzyja wzrostowi (za wyjątkiem sytuacji ekstremalnych).


Inequality and Labor Market Institutions

http://www.elibrary.imf.org/abstract/IMF006/22595-9781513577258/22595-9781513577258/22595-9781513577258.xml?rskey=ijouMJ&result=5&redirect=true&redirect=true

Analiza IMF pokazująca, że uealstycznienie rynku pracy i spadek uzwiązkowienia bezpośrednio przekłada się na wzrost nierówności (a z Redistribution, Inequality and Growth wiemy, że w efekcie też na pogorszenie wzrostu gospodarczego)


Wage-led Growth: An equitable strategy for economic recovery

http://www.ilo.org/global/publications/ilo-bookstore/order-online/books/WCMS_218886/lang–en/index.htm

Analiza tego, w jaki sposób polityka gospodarcza skupiona na podwyższeniu płac, zamiast na podwyższeniu PKB może stanowić skuteczniejszą podstawę do trwałego rozwoju gospodarczego.


Performance for Pay? The Relation Between CEO Incentive Compensation and Future Stock Price Performance

https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1572085

– pensje prezesów firm są negatywnie skorelowane z zyskami firm. Jest to bezpośrednio powiązane z presją akcjonariuszy na szybkie zyski. Im więcej zarabia prezes, tym silniej się tej presji poddaje, podejmując decyzje korzystne dla firmy krótkoterminowo, ale bolesne długoterminowo.


Kapitał w XXI wieku

https://wydawnictwo.krytykapolityczna.pl/kapital-xxi-wieku-thomas-piketty-9#.Wp_mBnwiEdU

Klasyczny, choć dość ciężki tom, skupiony na historycznych nierównościach i braku realnych awansów społecznych – jak również konsekwencjom takiego stanu rzeczy oraz czynnikom, które temu przeciwdziałały.


Źli samarytanie

https://wydawnictwo.krytykapolityczna.pl/zli-samarytanie-ha-joon-chang-384#.Wp_mFnwiEdV

Bardzo dobre wprowadzenie do wielu z poruszanych tematów


Polarized america: The Dance of Ideology and Unequal Riches

https://mitpress.mit.edu/books/polarized-america

W jaki sposób nierówności przełożyły się na rosnącą polaryzację sceny politycznej i rozbicie samego sedna demokracji – zanika ciągłość społeczna.


Cash Transfers and Temptation Goods A Review of Global Evidence

http://documents.worldbank.org/curated/en/617631468001808739/Cash-transfers-and-temptation-goods-a-review-of-global-evidence

Analiza banku światowego, pokazująca, że -wbrew popularnej opinii – transfery socjalne niemal wcale nie trafiaja na tzw. temptation goods, takie jak alkohol czy papierosy, albo wręcz zmniejszają ogólne spożycie takich dóbr. (Co jest tylko pozornie paradoksem – dla wielu osób takie używki są metodą radzenia sobie ze stresem, a brak pieniędzy jest silnym stresorem. Gdy mają więcej pieniędzy, mniej się stresują, mniej piją/palą/ćpają.)


Debunking the Stereotype of the Lazy Welfare Recipient:Evidence from Cash Transfer Programs Worldwide

http://economics.mit.edu/files/10861

Systematyczny przegląd badań pokazujący, że programy socjalne nie przyczyniają się do wzrostu bezrobocia


Entrepreneurship and Public Health Insurance

http://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=50691

Jedno z wielu badań pokazujących, że rozbudowany socjal sprzyja przedsiębiorczości. (Bo potencjalni przedsiębiorcy są bardziej skłonni zaryzykować założenie nowego biznesu jeśli wiedzą, że w razie porażki nie skończą na samym dnie.)


Wersja tl;dr

Koncepcja p.t. państwa powinny przede wszystkim oszczędzać i redukować wydatki, zwłaszcza na tzw. socjal, jest w dużej mierze oparta na moralności protestanckiej, zwłaszcza kalwińskiej. W rzeczywistości taka polityka sprzyja pozycji rynkowej bogatych krajów, kosztem krajów rozwijających się. Zamiast jednego modelu ekonomicznego wrzucanego dla każdego państwa, każde państwo powinno indywidualnie analizować swoją sytuację i potrzeby – niektóre potrzebują więcej socjalu i większych wydatków państwowych, inne mniej.

Obecna sytuacja (niskie i mało progresywne podatki, niski socjal) prowadzi do szeregu problemów. Brak socjalu wbrew popularnym wyobrażeniom skłania do unikania działań przedsiębiorczych, gdyż założenie własnej firmy jest w tych warunkach zbyt niebezpieczne, lepiej pracować na etacie. Z kolei programy socjalne nie przekładają się na wzrost bezrobocia, mogą się nawet przekładać na spadek spożycia używek typu alkohol czy narkotyki, dając np. niezbędne środki by dana osoba dokształciła się i przebranżowiła, zamiast tkwić w marazmie. Cięcie wydatków na socjal okazuje się z kolei bezpośrednio przekładać na spadek tempa rozwoju gospodarki.

Z perspektywy gospodarki, niższe nierówności przekładają się na szybszy wzrost gospodarczy. Dla ich uzyskania przydaje się polityka gospodarcza skupiona na wzroście płac, a nie na wzroście PKB, gdyż to drugie nie jest proporcjonalnie dzielone między wszystkich uczestników rynku. Cenne jest też uzwiązkowienie i ograniczenie elastyczności rynku pracy -gdyż jego duża elastyczność i brak uzwiązkowienia przekładają się na niższe pensje poprzez silniejszą pozycję negocjacyjną praconabywców.  Istotne wydaje się być również promowanie bardziej progresywnych podatków i/lub silnie progresywnego podatku od majątku (który jest dużo mniej mobilny niż dochody). Jest to o tyle istotne, że dochody z majątku rosną szybciej niż dochody z pracy, więc osoby już majętne, nawet nie pracując, będą -bez interwencji państwa – zagarniały coraz większy kawałek globalnego tortu. Co istotne, wbrew popularnym wyobrażeniom, pensje naprawdę nie są powiązane z wartością pracownika na rynku – np. pensje prezesów wielkich firm okazują się być odwrotnie skorelowane z wynikami tych firm. Im więcej prezes zarabia, tym gorzej ma się firma pod jego rządami (zapewne w wyniku podejmowania krótkoterminowych decyzji dla zadowolenia akcjonariuszy skupionych na szybkim wzroście wartości akcji i ignorujących ich większy długoterminowy spadek).

A, jeszcze jedna istotna kwestia – im większe nierówności, tym mniejszy kontakt przedstawicieli różnych grup społecznych ze sobą i tym większa tendencja do zamykania się we własnych bańkach społecznych i polaryzacji opinii politycznych, tudzież stereotypizacji innych grup („chołota, dziecioroby i darmozjady” vs „łżelity”).

To krótkie podsumowanie, ale naprawdę zapraszam do lektury oryginałów.



Gry Planszowe w Szkoleniach - ostatni moment na skorzystanie ze zniżki na szkolenie o tym, jak skutecznie wykorzystywać gry planszowe jako narzędzia szkoleniowe! 18 VI 2018, Warszawa! Do 21 maja tylko 390 zł w promocji!


Jeśli lubisz te materiały, polub i fanpage bloga :)


Podziel się tym tekstem ze znajomymi:
Następny wpis
Poprzedni wpis